ਧਰਮੁ ਕਰਾਏ ਕਰਮ; ਧੁਰਹੁ ਫੁਰਮਾਇਆ ॥੩॥
dharam karaae karam; dhurahu furamaaeaa |3|
ਧਰਮੁ ਕਰਾਏ ਕਰਮ; ਧੁਰਹੁ ਫੁਰਮਾਇਆ ॥੩॥
dharam karaae karam; dhurahu furamaaeaa |3|
ਸਲੋਕ ਮਃ ੨ ॥
salok mahalaa 2 |
ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ; ਕੰਤੈ ਚਿਤਿ ਕਰੇਹੁ ॥
saavan aaeaa he sakhee; kantai chit karehu |
ਪਦ ਅਰਥ ਚਿਤਿ = ਚਿੱਤ ਵਿਚ। ਕੰਤੈ = ਖਸਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ।
ਨਾਨਕ. ਝੂਰਿ ਮਰਹਿ ਦੋਹਾਗਣੀ; ਜਿਨੑ ਅਵਰੀ ਲਾਗਾ ਨੇਹੁ ॥੧॥
naanak. jhoor mareh dohaaganee; jina avaree laagaa nehu |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਨੇਹੁ = ਪਿਆਰ ॥੧॥
ਮਃ ੨ ॥
mahalaa 2 |
ਸਾਵਣੁ ਆਇਆ ਹੇ ਸਖੀ; ਜਲਹਰੁ ਬਰਸਨਹਾਰੁ ॥
saavan aaeaa he sakhee; jalahar barasanahaar |
ਪਦ ਅਰਥ ਜਲਹਰੁ = ਜਲਧਰ, ਬੱਦਲ।
ਨਾਨਕ ਸੁਖਿ ਸਵਨੁ ਸੋਹਾਗਣੀ; ਜਿਨੑ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥੨॥
naanak sukh savan sohaaganee; jina seh naal piaar |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਸੁਖਿ = ਸੁਖ ਵਿਚ। ਸਵਨੁ = (ਵਿਆਕਰਣ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ 'ਹੁਕਮੀ ਭਵਿੱਖਤ' ਅੱਨ ਪੁਰਖ, ਬਹੁ-ਵਚਨ ਹੈ) ਬੇਸ਼ੱਕ ਸਉਣ, ਪਈਆਂ ਸਉਣ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਆਪੇ ਛਿੰਝ ਪਵਾਇ; ਮਲਾਖਾੜਾ ਰਚਿਆ ॥
aape chhinjh pavaae; malaakhaarraa rachiaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਲਾਖਾੜਾ = ਮੱਲ-ਅਖਾੜਾ, ਭਲਵਾਨਾਂ ਦੇ ਘੁਲਣ ਦਾ ਥਾਂ।
ਲਥੇ ਭੜਥੂ ਪਾਇ; ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਚਿਆ ॥
lathe bharrathoo paae; guramukh machiaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਭੜਥੂ = ਰੌਲਾ। ਮਚਿਆ = ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਹਨ।
ਮਨਮੁਖ ਮਾਰੇ ਪਛਾੜਿ; ਮੂਰਖ ਕਚਿਆ ॥
manamukh maare pachhaarr; moorakh kachiaa |
ਆਪਿ ਭਿੜੈ. ਮਾਰੇ ਆਪਿ; ਆਪਿ ਕਾਰਜੁ ਰਚਿਆ ॥
aap bhirrai. maare aap; aap kaaraj rachiaa |
ਸਭਨਾ ਖਸਮੁ ਏਕੁ ਹੈ; ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਣੀਐ ॥
sabhanaa khasam ek hai; guramukh jaaneeai |
ਹੁਕਮੀ ਲਿਖੈ ਸਿਰਿ ਲੇਖੁ; ਵਿਣੁ ਕਲਮ ਮਸਵਾਣੀਐ ॥
hukamee likhai sir lekh; vin kalam masavaaneeai |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਸਵਾਣੀ = ਦਵਾਤ (ਮਸੁ = ਸਿਆਹੀ)।
ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਾਪੁ; ਜਿਥੈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਸਦਾ ਵਖਾਣੀਐ ॥
satasangat melaap; jithai har gun sadaa vakhaaneeai |
ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਸਲਾਹਿ; ਸਚੁ ਪਛਾਣੀਐ ॥੪॥
naanak sachaa sabad salaeh; sach pachhaaneeai |4|
ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥
salok mahalaa 3 |
ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ; ਅਵਰਿ ਕਰੇਂਦਾ ਵੰਨ ॥
aoonav aoonav aaeaa; avar karendaa van |
ਪਦ ਅਰਥ ਊਂਨਵਿ = ਨਿਊਂ ਕੇ। ਅਵਰਿ = ਹੋਰ ਹੋਰ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ। ਵੰਨ = ਰੰਗ। ਤਿਸੁ ਸਾਹ
ਕਿਆ ਜਾਣਾ. ਤਿਸੁ ਸਾਹ ਸਿਉ; ਕੇਵ ਰਹਸੀ ਰੰਗੁ ॥
kiaa jaanaa. tis saah siau; kev rahasee rang |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਿਉ = ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ (ਜੋ ਨਿਉਂ ਨਿਉਂ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ)। ਕੇਵ = ਕਿਵੇਂ? ਰੰਗੁ = ਪਿਆਰ।
ਰੰਗੁ ਰਹਿਆ ਤਿਨੑ ਕਾਮਣੀ; ਜਿਨੑ ਮਨਿ. ਭਉ ਭਾਉ ਹੋਇ ॥
rang rahiaa tina kaamanee; jina man. bhau bhaau hoe |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਾਉ = ਪ੍ਰੇਮ।
ਨਾਨਕ. ਭੈ ਭਾਇ ਬਾਹਰੀ; ਤਿਨ ਤਨਿ ਸੁਖੁ. ਨ ਹੋਇ ॥੧॥
naanak. bhai bhaae baaharee; tin tan sukh. na hoe |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਭਾਇ ਬਾਹਰੀ = ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਸਖਣੀਆਂ। ਭਉ = ਡਰ, ਅਦਬ ॥੧॥
ਮਃ ੩ ॥
mahalaa 3 |
ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ; ਵਰਸੈ ਨੀਰੁ ਨਿਪੰਗੁ ॥
aoonav aoonav aaeaa; varasai neer nipang |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਿਪੰਗੁ = (ਨਿ-ਪੰਗੁ; ਪੰਗੁ = ਪੰਕ, ਚਿੱਕੜ) ਚਿੱਕੜ-ਰਹਿਤ, ਸਾਫ਼।
ਨਾਨਕ. ਦੁਖੁ ਲਾਗਾ ਤਿਨੑ ਕਾਮਣੀ; ਜਿਨੑ ਕੰਤੈ ਸਿਉ ਮਨਿ ਭੰਗੁ ॥੨॥
naanak. dukh laagaa tina kaamanee; jina kantai siau man bhang |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਭੰਗੁ = ਤੋਟ, ਵਿਛੋੜਾ। ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ ਉਪਾਇ; ਇਕੁ ਵਰਤਿਆ ॥
dovai tarafaa upaae; ik varatiaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਤਰਫਾ = ਧੜੇ ('ਗੁਰਮੁਖ' ਤੇ 'ਮਨਮੁਖ' ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪਿਛਲੀ ਪਉੜੀ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ)।
ਬੇਦ ਬਾਣੀ ਵਰਤਾਇ; ਅੰਦਰਿ ਵਾਦੁ ਘਤਿਆ ॥
bed baanee varataae; andar vaad ghatiaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਵਾਦੁ = ਝਗੜਾ।
ਪਰਵਿਰਤਿ ਨਿਰਵਿਰਤਿ ਹਾਠਾ ਦੋਵੈ; ਵਿਚਿ ਧਰਮੁ ਫਿਰੈ ਰੈਬਾਰਿਆ ॥
paravirat niravirat haatthaa dovai; vich dharam firai raibaariaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਪਰਵਿਰਤਿ = ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਨ ਦਾ ਫਸ ਜਾਣਾ। ਨਿਰਵਿਰਤਿ = ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਮਨ ਵੱਖਰਾ ਰਹਿਣਾ। ਹਾਠਾ = ਤਰਫ਼ਾਂ, ਪਾਸੇ। ਰੈਬਾਰਿਆ = ਰਹਬਰ, ਵਿਚੋਲਾ।
ਮਨਮੁਖ ਕਚੇ ਕੂੜਿਆਰ; ਤਿਨੑੀ ਨਿਹਚਉ ਦਰਗਹ ਹਾਰਿਆ ॥
manamukh kache koorriaar; tinaee nihchau daragah haariaa |
ਗੁਰਮਤੀ ਸਬਦਿ ਸੂਰ ਹੈ; ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਜਿਨੑੀ ਮਾਰਿਆ ॥
guramatee sabad soor hai; kaam krodh jinaee maariaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੂਰ = ਸੂਰਮੇ।
ਸਚੈ ਅੰਦਰਿ ਮਹਲਿ; ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਿਆ ॥
sachai andar mehal; sabad savaariaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਹਲਿ = ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿਚ। ਸਵਾਰਿਆ = ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਹੋ ਗਏ
ਸੇ ਭਗਤ ਤੁਧੁ ਭਾਵਦੇ; ਸਚੈ ਨਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ॥
se bhagat tudh bhaavade; sachai naae piaariaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਾਇ = ਨਾਮ ਵਿਚ।
ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਆਪਣਾ; ਤਿਨੑਾ ਵਿਟਹੁ ਹਉ ਵਾਰਿਆ ॥੫॥
satigur sevan aapanaa; tinaa vittahu hau vaariaa |5|
* ਨੋਟ: ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਮਾਰੂ ਕੀ ਵਾਰ ਦੀ ਪਉੜੀ ਨੰ: ੧੦ ਵਿਚ ਲਫ਼ਜ਼ 'ਦੋਵੈ ਤਰਫਾ' ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ 'ਵਾਰ' ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਸਲੋਕ ਮਃ ੩ ॥
salok mahalaa 3 |
ਊਂਨਵਿ ਊਂਨਵਿ ਆਇਆ; ਵਰਸੈ ਲਾਇ ਝੜੀ ॥
aoonav aoonav aaeaa; varasai laae jharree |
ਪਦ ਅਰਥ ਲਾਇ = ਲਾ ਕੇ।
ਨਾਨਕ. ਭਾਣੈ ਚਲੈ ਕੰਤ ਕੈ; ਸੁ ਮਾਣੇ ਸਦਾ ਰਲੀ ॥੧॥
naanak. bhaanai chalai kant kai; su maane sadaa ralee |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਰਲੀ = ਆਨੰਦ। ਕੈ ਭਾਣੇ = ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ॥੧॥
ਮਃ ੩ ॥
mahalaa 3 |
ਕਿਆ ਉਠਿ ਉਠਿ ਦੇਖਹੁ ਬਪੁੜੇਂ; ਇਸੁ ਮੇਘੈ ਹਥਿ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ ॥
kiaa utth utth dekhahu bapurren; is meghai hath kichh naeh |
ਪਦ ਅਰਥ ਬਪੁੜੇਂ = ਹੇ ਵਿਚਾਰੇ ਬੰਦਿਓ! ਮੇਘ = ਬੱਦਲ। ਮੇਘੈ ਹਥਿ = ਬੱਦਲ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ।
ਜਿਨਿ ਏਹੁ ਮੇਘੁ ਪਠਾਇਆ; ਤਿਸੁ ਰਾਖਹੁ ਮਨ ਮਾਂਹਿ ॥
jin ehu megh patthaaeaa; tis raakhahu man maanhi |
ਪਦ ਅਰਥ ਪਠਾਇਆ = ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਤਿਸ ਨੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇਸੀ; ਜਾ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇਇ ॥
tis no man vasaaeisee; jaa kau nadar karee |
ਪਦ ਅਰਥ ਮੰਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਨਦਰਿ = ਨਜ਼ਰ (ਅਰਬੀ ਦੇ 'ਜ਼' ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ 'ਦ' ਭੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਕਾਗ਼ਜ਼' ਤੇ 'ਕਾਗਦ')।
ਨਾਨਕ. ਨਦਰੀ ਬਾਹਰੀ; ਸਭ ਕਰਣ ਪਲਾਹ ਕਰੇਇ ॥੨॥
naanak. nadaree baaharee; sabh karan palaah karee |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਕਰਣਪਲਾਹ = (ਸੰ: ਕਰੁਣਾ-ਪ੍ਰਲਾਪ। ਕਰੁਣਾ = ਤਰਸ। ਪ੍ਰਲਾਪ = ਵਿਰਲਾਪ) ਉਹ ਵਿਰਲਾਪ ਜੋ ਤਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰੇ, ਤਰਲੇ, ਕੀਰਨੇ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਸੋ ਹਰਿ ਸਦਾ ਸਰੇਵੀਐ; ਜਿਸੁ ਕਰਤ. ਨ ਲਾਗੈ ਵਾਰ ॥
so har sadaa sareveeai; jis karat. na laagai vaar |
ਪਦ ਅਰਥ ਵਾਰ = ਦੇਰ (ਵੇਖੋ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ, ੧। ੧।)।
ਆਡਾਣੇ ਆਕਾਸ ਕਰਿ; ਖਿਨ ਮਹਿ ਢਾਹਿ ਉਸਾਰਣਹਾਰ ॥
aaddaane aakaas kar; khin meh dtaeh usaaranahaar |
ਪਦ ਅਰਥ ਆਡਾਣੇ = ਅੱਡੇ ਹੋਏ, ਤਣੇ ਹੋਏ।
ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ; ਕੁਦਰਤਿ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰ ॥
aape jagat upaae kai; kudarat kare veechaar |
ਮਨਮੁਖ ਅਗੈ ਲੇਖਾ ਮੰਗੀਐ; ਬਹੁਤੀ ਹੋਵੈ ਮਾਰ ॥
manamukh agai lekhaa mangeeai; bahutee hovai maar |