ਨਾਨਕ ਕੈ ਮਨਿ; ਇਹੁ ਅਨਰਾਉ ॥੧॥
naanak kai man; ihu anaraau |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਅਨੁਰਾਉ = ਅਨੁਰਾਗ, ਤਾਂਘ, ਖਿੱਚ ॥੧॥
ਨਾਨਕ ਕੈ ਮਨਿ; ਇਹੁ ਅਨਰਾਉ ॥੧॥
naanak kai man; ihu anaraau |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਅਨੁਰਾਉ = ਅਨੁਰਾਗ, ਤਾਂਘ, ਖਿੱਚ ॥੧॥
ਮਨਸਾ ਪੂਰਨ; ਸਰਨਾ ਜੋਗ ॥
manasaa pooran; saranaa jog |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਸਾ = ਮਨ ਦਾ ਫੁਰਨਾ, ਖ਼ਾਹਸ਼। ਸਰਨਾ ਜੋਗ = ਸਰਨ ਦੇਣ ਜੋਗਾ, ਸਰਨ ਆਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੇ ਲਾਇਕ।
ਜੋ ਕਰਿ ਪਾਇਆ; ਸੋਈ ਹੋਗੁ ॥
jo kar paaeaa; soee hog |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਰਿ = ਹੱਥ ਤੇ, ਜੀਵ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ। ਪਾਇਆ = ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੋਗੁ = ਹੋਵੇਗਾ।
ਹਰਨ ਭਰਨ; ਜਾ ਕਾ ਨੇਤ੍ਰ ਫੋਰੁ ॥
haran bharan; jaa kaa netr for |
ਪਦ ਅਰਥ ਨੇਤ੍ਰ ਫੋਰੁ = ਅੱਖ ਦਾ ਫਰਕਣਾ। ਹਰਨ = ਨਾਸ ਕਰਨਾ। ਭਰਨ = ਪਾਲਣਾ।
ਤਿਸ ਕਾ ਮੰਤ੍ਰੁ; ਨ ਜਾਨੈ ਹੋਰੁ ॥
tis kaa mantru; na jaanai hor |
ਪਦ ਅਰਥ ਮੰਤ੍ਰ = ਗੁੱਝਾ ਭੇਤ।
ਅਨਦ ਰੂਪ; ਮੰਗਲ ਸਦ ਜਾ ਕੈ ॥
anad roop; mangal sad jaa kai |
ਪਦ ਅਰਥ ਮੰਗਲ = ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ।
ਸਰਬ ਥੋਕ; ਸੁਨੀਅਹਿ ਘਰਿ ਤਾ ਕੈ ॥
sarab thok; suneeeh ghar taa kai |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੁਨੀਅਹਿ = ਸੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜ ਮਹਿ ਰਾਜੁ; ਜੋਗ ਮਹਿ ਜੋਗੀ ॥
raaj meh raaj; jog meh jogee |
ਤਪ ਮਹਿ ਤਪੀਸਰੁ; ਗ੍ਰਿਹਸਤ ਮਹਿ ਭੋਗੀ ॥
tap meh tapeesar; grihasat meh bhogee |
ਪਦ ਅਰਥ ਤਪੀਸੁਰ = ਵੱਡਾ ਤਪੀ। ਭੋਗੀ = ਭੋਗਣਵਾਲਾ, ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ।
ਧਿਆਇ ਧਿਆਇ; ਭਗਤਹ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ॥
dhiaae dhiaae; bhagatah sukh paaeaa |
ਨਾਨਕ. ਤਿਸੁ ਪੁਰਖ ਕਾ; ਕਿਨੈ. ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥੨॥
naanak. tis purakh kaa; kinai. ant na paaeaa |2|
ਜਾ ਕੀ ਲੀਲਾ ਕੀ; ਮਿਤਿ ਨਾਹਿ ॥
jaa kee leelaa kee; mit naeh |
ਪਦ ਅਰਥ ਲੀਲਾ = (ਜਗਤ ਰੂਪ) ਖੇਡ। ਮਿਤਿ = ਮਿਣਤੀ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ।
ਸਗਲ ਦੇਵ; ਹਾਰੇ ਅਵਗਾਹਿ ॥
sagal dev; haare avagaeh |
ਪਦ ਅਰਥ ਅਵਗਾਹਿ = ਚੁੱਭੀ ਲਾ ਕੇ, ਖੋਜ ਖੋਜ ਕੇ। ਸਗਲ = ਸਾਰੀ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ)।
ਪਿਤਾ ਕਾ ਜਨਮੁ; ਕਿ ਜਾਨੈ ਪੂਤੁ ॥
pitaa kaa janam; ki jaanai poot |
ਸਗਲ ਪਰੋਈ; ਅਪੁਨੈ ਸੂਤਿ ॥
sagal paroee; apunai soot |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੂਤਿ = ਸੂਤ੍ਰ ਵਿਚ, ਧਾਗੇ ਵਿਚ, (ਜਿਵੇਂ ਮਾਲਾ ਦੇ ਮਣਕੇ)।
ਸੁਮਤਿ ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ; ਜਿਨ ਦੇਇ ॥
sumat giaan dhiaan; jin dee |
ਪਦ ਅਰਥ ਗਿਆਨੁ = ਉਚੀ ਸਮਝ। ਧਿਆਨੁ = (ਪ੍ਰਭੂ-ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ) ਸੁਰਤਿ ਜੋੜਨੀ। ਜਿਨ ਦੇਇ = ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ ਦਾਸ; ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਹਿ ਸੇਇ ॥
jan daas; naam dhiaaveh see |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੇਇ = ਉਹ ਹੀ।
ਤਿਹੁ ਗੁਣ ਮਹਿ; ਜਾ ਕਉ ਭਰਮਾਏ ॥
tihu gun meh; jaa kau bharamaae |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਰਮਾਏ = ਭਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨਮਿ ਮਰੈ; ਫਿਰਿ ਆਵੈ ਜਾਏ ॥
janam marai; fir aavai jaae |
ਊਚ ਨੀਚ; ਤਿਸ ਕੇ ਅਸਥਾਨ ॥
aooch neech; tis ke asathaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਊਚ ਅਸਥਾਨ = ਸੁਮਤਿ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ। ਨੀਚ ਅਸਥਾਨ = ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ।
ਜੈਸਾ ਜਨਾਵੈ; ਤੈਸਾ ਨਾਨਕ. ਜਾਨ ॥੩॥
jaisaa janaavai; taisaa naanak. jaan |3|
ਪਦ ਅਰਥ ਜਨਾਵੈ = ਸਮਝ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ॥੩॥
ਨਾਨਾ ਰੂਪ; ਨਾਨਾ ਜਾ ਕੇ ਰੰਗ ॥
naanaa roop; naanaa jaa ke rang |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਾਨਾ = ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ।
ਨਾਨਾ ਭੇਖ ਕਰਹਿ; ਇਕ ਰੰਗ ॥
naanaa bhekh kareh; ik rang |
ਪਦ ਅਰਥ ਇਕ ਰੰਗ = ਇਕੋ ਕਿਸਮ ਦਾ, ਇਕ ਰੰਗ ਵਾਲਾ। ਕਰਹਿ = ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ; ਕੀਨੋ ਬਿਸਥਾਰੁ ॥
naanaa bidh; keeno bisathaar |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ = ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ।
ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ; ਏਕੰਕਾਰੁ ॥
prabh abinaasee; ekankaar |
ਨਾਨਾ ਚਲਿਤ ਕਰੇ; ਖਿਨ ਮਾਹਿ ॥
naanaa chalit kare; khin maeh |
ਪਦ ਅਰਥ ਚਲਿਤ = ਕੌਤਕ, ਤਮਾਸ਼ੇ।
ਪੂਰਿ ਰਹਿਓ; ਪੂਰਨੁ ਸਭ ਠਾਇ ॥
poor rahio; pooran sabh tthaae |
ਨਾਨਾ ਬਿਧਿ ਕਰਿ; ਬਨਤ ਬਨਾਈ ॥
naanaa bidh kar; banat banaaee |
ਅਪਨੀ ਕੀਮਤਿ; ਆਪੇ ਪਾਈ ॥
apanee keemat; aape paaee |
ਸਭ ਘਟ ਤਿਸ ਕੇ; ਸਭ ਤਿਸ ਕੇ ਠਾਉ ॥
sabh ghatt tis ke; sabh tis ke tthaau |
ਜਪਿ ਜਪਿ ਜੀਵੈ; ਨਾਨਕ. ਹਰਿ ਨਾਉ ॥੪॥
jap jap jeevai; naanak. har naau |4|
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਸਗਲੇ ਜੰਤ ॥
naam ke dhaare; sagale jant |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਾਮ = ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ। ਧਾਰੇ = ਟਿਕਾਏ ਹੋਏ, ਆਸਰੇ।
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ॥
naam ke dhaare; khandd brahamandd |
ਪਦ ਅਰਥ ਬ੍ਰਹਮੰਡ = {Skt. ब्रह्यांड = The egg of Brahman, the primordial egg from which the universe sprang, the world, universe} ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਜਗਤ। ਖੰਡ = ਹਿੱਸੇ, ਟੋਟੇ।
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ॥
naam ke dhaare; simrit bed puraan |
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਸੁਨਨ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ॥
naam ke dhaare; sunan giaan dhiaan |
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਆਗਾਸ ਪਾਤਾਲ ॥
naam ke dhaare; aagaas paataal |
ਪਦ ਅਰਥ ਆਗਾਸ = ਆਕਾਸ਼।
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਸਗਲ ਆਕਾਰ ॥
naam ke dhaare; sagal aakaar |
ਪਦ ਅਰਥ ਆਕਾਰ = ਸਰੂਪ, ਸਰੀਰ।
ਨਾਮ ਕੇ ਧਾਰੇ; ਪੁਰੀਆ ਸਭ ਭਵਨ ॥
naam ke dhaare; pureea sabh bhavan |
ਪਦ ਅਰਥ ਪੁਰੀਆ = ਸ਼ਹਿਰ, ਸਰੀਰ, ੧੪ ਲੋਕ। ਭਵਨ = {Skt.भुवन = A world, the number of worlds is either three, as in त्रिभुवभ, or fourteen} ਲੋਕ, ਜਗਤ।
ਨਾਮ ਕੈ ਸੰਗਿ; ਉਧਰੇ ਸੁਨਿ ਸ੍ਰਵਨ ॥
naam kai sang; udhare sun sravan |
ਪਦ ਅਰਥ ਸ੍ਰਵਨ = ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ।
ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਸੁ; ਆਪਨੈ ਨਾਮਿ ਲਾਏ ॥
kar kirapaa jis; aapanai naam laae |
ਨਾਨਕ. ਚਉਥੇ ਪਦ ਮਹਿ; ਸੋ ਜਨੁ ਗਤਿ ਪਾਏ ॥੫॥
naanak. chauthe pad meh; so jan gat paae |5|
ਪਦ ਅਰਥ ਚਉਥੇ ਪਦ ਮਹਿ = ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਉਤਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿਚ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਉਪਰਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ॥੫॥
* ਨੋਟ: ਲਫ਼ਜ਼ 'ਨਾਮ' ਦਾ ਅਰਥ "ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ" ਹੈ, ਤੇ "ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਨਾਮ" ਭੀ।
ਰੂਪੁ ਸਤਿ; ਜਾ ਕਾ ਸਤਿ ਅਸਥਾਨੁ ॥
roop sat; jaa kaa sat asathaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਤਿ = ੧. ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ੨. ਮੁਕੰਮਲ, ਜੋ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਹ ਖੁੰਝਣ ਵਾਲਾ, ਅਟੱਲ।
ਪੁਰਖੁ ਸਤਿ; ਕੇਵਲ ਪਰਧਾਨੁ ॥
purakh sat; keval paradhaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਪਰਧਾਨੁ = ਮੰਨਿਆ ਪ੍ਰਮੰਨਿਆ, ਸਭ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ।
ਕਰਤੂਤਿ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਜਾ ਕੀ ਬਾਣੀ ॥
karatoot sat; sat jaa kee baanee |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਰਤੂਤਿ = ਕੰਮ।
ਸਤਿ ਪੁਰਖ; ਸਭ ਮਾਹਿ ਸਮਾਣੀ ॥
sat purakh; sabh maeh samaanee |
ਸਤਿ ਕਰਮੁ; ਜਾ ਕੀ ਰਚਨਾ ਸਤਿ ॥
sat karam; jaa kee rachanaa sat |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਰਮੁ = ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼।
ਮੂਲੁ ਸਤਿ; ਸਤਿ ਉਤਪਤਿ ॥
mool sat; sat utapat |
ਪਦ ਅਰਥ ਉਤਪਤਿ = ਪੈਦਾਇਸ਼, ਰਚਨਾ।
ਸਤਿ ਕਰਣੀ; ਨਿਰਮਲ ਨਿਰਮਲੀ ॥
sat karanee; niramal niramalee |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਿਰਮਲ ਨਿਰਮਲੀ = ਨਿਰਮਲ ਤੋਂ ਨਿਰਮਲ, ਮਹਾ ਪਵਿਤ੍ਰ। ਕਰਣੀ = ਕੰਮ, ਰਜ਼ਾ
ਜਿਸਹਿ ਬੁਝਾਏ; ਤਿਸਹਿ ਸਭ ਭਲੀ ॥
jiseh bujhaae; tiseh sabh bhalee |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਲੀ = ਸੁਖਦਾਈ।
ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਭ ਕਾ ਸੁਖਦਾਈ ॥
sat naam prabh kaa sukhadaaee |
ਬਿਸ੍ਵਾਸੁ ਸਤਿ; ਨਾਨਕ. ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਈ ॥੬॥
bisvaas sat; naanak. gur te paaee |6|
ਪਦ ਅਰਥ ਬਿਸ੍ਵਾਸੁ = ਸਰਧਾ ॥੬॥
ਸਤਿ ਬਚਨ; ਸਾਧੂ ਉਪਦੇਸ ॥
sat bachan; saadhoo upades |
ਸਤਿ ਤੇ ਜਨ; ਜਾ ਕੈ ਰਿਦੈ ਪ੍ਰਵੇਸ ॥
sat te jan; jaa kai ridai praves |
ਸਤਿ ਨਿਰਤਿ; ਬੂਝੈ ਜੇ ਕੋਇ ॥
sat nirat; boojhai je koe |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਿਰਤਿ = {Skt. निरति Strong attachment, fondness, devotion.) ਪਿਆਰ।
ਨਾਮੁ ਜਪਤ; ਤਾ ਕੀ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥
naam japat; taa kee gat hoe |
ਆਪਿ ਸਤਿ; ਕੀਆ ਸਭੁ ਸਤਿ ॥
aap sat; keea sabh sat |
ਆਪੇ ਜਾਨੈ; ਅਪਨੀ ਮਿਤਿ ਗਤਿ ॥
aape jaanai; apanee mit gat |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਿਤਿ = ਮਿਣਤੀ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ। ਗਤਿ = ਪਹੁੰਚ, ਅਵਸਥਾ।