ਨਾਨਕ. ਹਰਿ ਹਰਿ; ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋ ਕਹਤਾ ॥੪੬॥
naanak. har har; guramukh jo kahataa |46|
ਪਦ ਅਰਥ ਗੁਰਮੁਖਿ = ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ। {ਨੋਟ: ਤੀਜੀ ਚੌਥੀ ਤੁਕ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੀ ਤੁਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੈ} ॥੪੬॥
ਨਾਨਕ. ਹਰਿ ਹਰਿ; ਗੁਰਮੁਖਿ ਜੋ ਕਹਤਾ ॥੪੬॥
naanak. har har; guramukh jo kahataa |46|
ਪਦ ਅਰਥ ਗੁਰਮੁਖਿ = ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈ ਕੇ। {ਨੋਟ: ਤੀਜੀ ਚੌਥੀ ਤੁਕ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤੇ ਚੌਥੀ ਤੁਕ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਹੈ} ॥੪੬॥
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
ਹਉ ਹਉ ਕਰਤ ਬਿਹਾਨੀਆ; ਸਾਕਤ ਮੁਗਧ ਅਜਾਨ ॥
hau hau karat bihaaneea; saakat mugadh ajaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਉ ਹਉ = ਮੈਂ (ਹੀ ਹੋਵਾਂ) ਮੈਂ (ਹੀ ਵੱਡਾ ਬਣਾਂ)। ਸਾਕਤ = ਮਾਇਆ-ਗ੍ਰਸੇ ਜੀਵ। ਮੁਗਧ = ਮੂਰਖ।
ੜੜਕਿ ਮੁਏ. ਜਿਉ ਤ੍ਰਿਖਾਵੰਤ; ਨਾਨਕ. ਕਿਰਤਿ ਕਮਾਨ ॥੧॥
rrarrak mue. jiau trikhaavant; naanak. kirat kamaan |1|
ਪਦ ਅਰਥ ੜੜਕਿ = (ਹਉਮੈ ਦਾ ਕੰਡਾ) ਚੁਭ ਚੁਭ ਕੇ। ਮੁਏ = ਆਤਮਕ ਮੌਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਆਤਮਕ ਆਨੰਦ ਗਵਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਖਾਵੰਤ = ਤਿਹਾਇਆ। ਕਿਰਤਿ = ਕਿਰਤ ਅਨੁਸਾਰ। ਕਿਰਤਿ ਕਮਾਨ = ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਕਿਰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਉਮੈ ਦੇ ਆਸਰੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ॥੧॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ੜਾੜਾ; ੜਾੜਿ ਮਿਟੈ ਸੰਗਿ ਸਾਧੂ ॥
rraarraa; rraarr mittai sang saadhoo |
ਪਦ ਅਰਥ ੜਾੜਿ = ਰੜਕ, ਚੋਭ, ਖਹ-ਖਹ। ਸਾਧੂ = ਗੁਰੂ।
ਕਰਮ ਧਰਮ ਤਤੁ; ਨਾਮ ਅਰਾਧੂ ॥
karam dharam tat; naam araadhoo |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਤਤੁ = ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਤੱਤ।
ਰੂੜੋ; ਜਿਹ ਬਸਿਓ ਰਿਦ ਮਾਹੀ ॥
roorro; jih basio rid maahee |
ਪਦ ਅਰਥ ਰੂੜੋ = ਸੁੰਦਰ ਹਰੀ।
ਉਆ ਕੀ; ੜਾੜਿ ਮਿਟਤ ਬਿਨਸਾਹੀ ॥
auaa kee; rraarr mittat binasaahee |
ਪਦ ਅਰਥ ਬਿਨਸਾਹੀ = ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ੜਾੜਿ ਕਰਤ; ਸਾਕਤ ਗਾਵਾਰਾ ॥
rraarr karat; saakat gaavaaraa |
ਜੇਹ ਹੀਐ; ਅਹੰਬੁਧਿ ਬਿਕਾਰਾ ॥
jeh heeai; ahanbudh bikaaraa |
ਪਦ ਅਰਥ ਜੇਹ = ਜਿਸ ਦੇ। ਹੀਐ = ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ। ਅਹੰਬੁਧਿ ਵਿਕਾਰਾ = ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ; ਇਸ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ।
ੜਾੜਾ; ਗੁਰਮੁਖਿ ੜਾੜਿ ਮਿਟਾਈ ॥
rraarraa; guramukh rraarr mittaaee |
ਨਿਮਖ ਮਾਹਿ; ਨਾਨਕ ਸਮਝਾਈ ॥੪੭॥
nimakh maeh; naanak samajhaaee |47|
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
ਸਾਧੂ ਕੀ ਮਨ ਓਟ ਗਹੁ; ਉਕਤਿ ਸਿਆਨਪ ਤਿਆਗੁ ॥
saadhoo kee man ott gahu; ukat siaanap tiaag |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਾਧੂ = ਗੁਰੂ। ਮਨ = ਹੇ ਮਨ! ਗਹੁ = ਫੜ। ਉਕਤਿ = ਦਲੀਲ-ਬਾਜ਼ੀ।
ਗੁਰ ਦੀਖਿਆ ਜਿਹ ਮਨਿ ਬਸੈ; ਨਾਨਕ. ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ॥੧॥
gur deekhiaa jih man basai; naanak. masatak bhaag |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਦੀਖਿਆ = ਸਿੱਖਿਆ। ਜਿਹ ਮਨਿ = ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ। ਮਸਤਕਿ = ਮੱਥੇ ਉਤੇ। ਭਾਗੁ = ਚੰਗਾ ਲੇਖ ॥੧॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਸਸਾ; ਸਰਨਿ ਪਰੇ ਅਬ ਹਾਰੇ ॥
sasaa; saran pare ab haare |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਾਰੇ = ਹਾਰਿ, ਹਾਰ ਕੇ।
ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ; ਬੇਦ ਪੂਕਾਰੇ ॥
saasatr simrit; bed pookaare |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਾਸਤ੍ਰ = ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਛੇ ਪੁਸਤਕ = ਸਾਂਖ, ਜੋਗ, ਨਿਆਇ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਵੈਸ਼ੇਸਕ, ਵੇਦਾਂਤ।
ਸੋਧਤ ਸੋਧਤ; ਸੋਧਿ ਬੀਚਾਰਾ ॥
sodhat sodhat; sodh beechaaraa |
ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਜਨ; ਨਹੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ॥
bin har bhajan; nahee chhuttakaaraa |
ਪਦ ਅਰਥ ਛੁਟਕਾਰਾ = (ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ) ਖ਼ਲਾਸੀ।
ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ; ਹਮ ਭੂਲਨਹਾਰੇ ॥
saas saas; ham bhoolanahaare |
ਤੁਮ ਸਮਰਥ; ਅਗਨਤ ਅਪਾਰੇ ॥
tum samarath; aganat apaare |
ਸਰਨਿ ਪਰੇ ਕੀ; ਰਾਖੁ ਦਇਆਲਾ ॥
saran pare kee; raakh deaalaa |
ਨਾਨਕ; ਤੁਮਰੇ ਬਾਲ ਗੁਪਾਲਾ ॥੪੮॥
naanak; tumare baal gupaalaa |48|
ਪਦ ਅਰਥ ਗੁਪਾਲਾ = ਹੇ ਗੋਪਾਲ! ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਈਂ! ॥੪੮॥
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
ਖੁਦੀ ਮਿਟੀ. ਤਬ ਸੁਖ ਭਏ; ਮਨ ਤਨ ਭਏ ਅਰੋਗ ॥
khudee mittee. tab sukh bhe; man tan bhe arog |
ਪਦ ਅਰਥ ਖੁਦ = ਖ਼ੁਦ, ਮੈਂ ਆਪ, ਹਉ। ਖੁਦੀ = ਮੈਂ ਮੈਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਉ, ਹਉਮੈ। ਅਰੋਗ = ਨਿਰੋਆ।
ਨਾਨਕ. ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਆਇਆ; ਉਸਤਤਿ ਕਰਨੈ ਜੋਗੁ ॥੧॥
naanak. drisattee aaeaa; usatat karanai jog |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਆਇਆ = ਦਿੱਸ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਤਤਿ ਕਰਨੈ ਜੋਗ = ਜੋ ਸਚ-ਮੁਚ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ॥੧॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਖਖਾ; ਖਰਾ ਸਰਾਹਉ ਤਾਹੂ ॥
khakhaa; kharaa saraahau taahoo |
ਪਦ ਅਰਥ ਖਰਾ = ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਸਰਾਹਉ = ਸਰਾਹਉਂ, ਮੈਂ ਸਲਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਜੋ ਖਿਨ ਮਹਿ; ਊਨੇ. ਸੁਭਰ ਭਰਾਹੂ ॥
jo khin meh; aoone. subhar bharaahoo |
ਪਦ ਅਰਥ ਊਨੇ = ਖ਼ਾਲੀ। ਸੁਭਰ = ਨਕਾ-ਨਕ।
ਖਰਾ ਨਿਮਾਨਾ; ਹੋਤ ਪਰਾਨੀ ॥
kharaa nimaanaa; hot paraanee |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਿਮਾਨਾ = ਨਿਰ-ਅਹੰਕਾਰ। ਪਰਾਨੀ = ਜੀਵ। ਜਾਪੈ = ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਪੈ; ਪ੍ਰਭ ਨਿਰਬਾਨੀ ॥
anadin jaapai; prabh nirabaanee |
ਪਦ ਅਰਥ ਨਿਰਬਾਨੀ = ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਭਾਵੈ ਖਸਮ; ਤ ਉਆ ਸੁਖੁ ਦੇਤਾ ॥
bhaavai khasam; ta uaa sukh detaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਾਵੈ ਖਸਮ = ਖਸਮ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ; ਐਸੋ ਆਗਨਤਾ ॥
paarabraham; aiso aaganataa |
ਪਦ ਅਰਥ ਆਗਨਤਾ = ਬੇਅੰਤ।
ਅਸੰਖ ਖਤੇ; ਖਿਨ ਬਖਸਨਹਾਰਾ ॥
asankh khate; khin bakhasanahaaraa |
ਪਦ ਅਰਥ ਅਸੰਖ = ਅਣਗਿਣਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ (ਗਿਣਤੀ) ਨ ਹੋ ਸਕੇ। ਖਤੇ = ਪਾਪ।
ਨਾਨਕ; ਸਾਹਿਬ ਸਦਾ ਦਇਆਰਾ ॥੪੯॥
naanak; saahib sadaa deaaraa |49|
ਪਦ ਅਰਥ ਦਇਆਰਾ = ਦਿਆਲ ॥੪੮॥
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
ਸਤਿ ਕਹਉ. ਸੁਨਿ ਮਨ ਮੇਰੇ; ਸਰਨਿ ਪਰਹੁ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥
sat khau. sun man mere; saran parahu har raae |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਤਿ = ਸੱਚ। ਕਹਉ = ਕਹਉਂ, ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਮਨ = ਹੇ ਮਨ!
ਉਕਤਿ ਸਿਆਨਪ ਸਗਲ ਤਿਆਗਿ; ਨਾਨਕ. ਲਏ ਸਮਾਇ ॥੧॥
aukat siaanap sagal tiaag; naanak. le samaae |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਉਕਤਿ = ਦਲੀਲ-ਬਾਜ਼ੀ ॥੧॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਸਸਾ; ਸਿਆਨਪ ਛਾਡੁ ਇਆਨਾ ॥
sasaa; siaanap chhaadd eaanaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਇਆਨਾ = ਹੇ ਅੰਞਾਣ!
ਹਿਕਮਤਿ ਹੁਕਮਿ; ਨ ਪ੍ਰਭੁ ਪਤੀਆਨਾ ॥
hikamat hukam; na prabh pateeaanaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਿਕਮਤਿ = ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ। ਹੁਕਮਿ = ਹੁਕਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ।
ਸਹਸ ਭਾਤਿ; ਕਰਹਿ ਚਤੁਰਾਈ ॥
sehas bhaat; kareh chaturaaee |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਹਸ = ਹਜ਼ਾਰਾਂ।
ਸੰਗਿ ਤੁਹਾਰੈ; ਏਕ ਨ ਜਾਈ ॥
sang tuhaarai; ek na jaaee |
ਸੋਊ ਸੋਊ ਜਪਿ; ਦਿਨ ਰਾਤੀ ॥
soaoo soaoo jap; din raatee |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੋਊ = ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ।
ਰੇ ਜੀਅ; ਚਲੈ ਤੁਹਾਰੈ ਸਾਥੀ ॥
re jeea; chalai tuhaarai saathee |
ਪਦ ਅਰਥ ਰੇ ਜੀਅ = ਹੇ ਜਿੰਦੇ!
ਸਾਧ ਸੇਵਾ; ਲਾਵੈ ਜਿਹ ਆਪੈ ॥
saadh sevaa; laavai jih aapai |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਾਧ = ਗੁਰੂ। ਜਿਹ = ਜਿਸ ਨੂੰ।
ਨਾਨਕ. ਤਾ ਕਉ; ਦੂਖੁ ਨ ਬਿਆਪੈ ॥੫੦॥
naanak. taa kau; dookh na biaapai |50|
ਪਦ ਅਰਥ ਨ ਬਿਆਪੈ = ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ ॥੫੦॥
ਸਲੋਕੁ ॥
salok |
ਹਰਿ ਹਰਿ ਮੁਖ ਤੇ ਬੋਲਨਾ; ਮਨਿ ਵੂਠੈ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥
har har mukh te bolanaa; man vootthai sukh hoe |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ ਵੂਠੈ = ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸ ਪਏ।
ਨਾਨਕ. ਸਭ ਮਹਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ; ਥਾਨ ਥਨੰਤਰਿ ਸੋਇ ॥੧॥
naanak. sabh meh rav rahiaa; thaan thanantar soe |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਰਵਿ ਰਹਿਆ = ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਥਾਨ ਥਨੰਤਰਿ = ਥਾਨ ਥਾਨ ਅੰਤਰਿ, ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ॥੧॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਹੇਰਉ ਘਟਿ ਘਟਿ ਸਗਲ ਕੈ; ਪੂਰਿ ਰਹੇ ਭਗਵਾਨ ॥
herau ghatt ghatt sagal kai; poor rahe bhagavaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਹੇਰਉ = ਹੇਰਉਂ, ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਘਟਿ ਘਟਿ = ਹਰੇਕ ਘਟ ਵਿਚ।
ਹੋਵਤ ਆਏ ਸਦ ਸਦੀਵ; ਦੁਖ ਭੰਜਨ. ਗੁਰ ਗਿਆਨ ॥
hovat aae sad sadeev; dukh bhanjan. gur giaan |
ਪਦ ਅਰਥ ਗੁਰ ਗਿਆਨ = ਗੁਰੂ ਦਾ ਗਿਆਨ (ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ)।
ਹਉ ਛੁਟਕੈ. ਹੋਇ ਅਨੰਦੁ ਤਿਹ; ਹਉ ਨਾਹੀ. ਤਹ ਆਪਿ ॥
hau chhuttakai. hoe anand tih; hau naahee. teh aap |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਉ = ਹਉਮੈ। ਤਿਹ ਹਉ = ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹਉਮੈ। ਤਹ = ਉਥੇ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ।
ਹਤੇ ਦੂਖ ਜਨਮਹ ਮਰਨ; ਸੰਤਸੰਗ ਪਰਤਾਪ ॥
hate dookh janamah maran; santasang parataap |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਤੇ = ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਹਿਤ ਕਰਿ, ਨਾਮ ਦ੍ਰਿੜੈ ਦਇਆਲਾ ॥
hit kar, naam drirrai deaalaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਿਤ = ਪਿਆਰ, ਪ੍ਰੇਮ।
ਸੰਤਹ ਸੰਗਿ ਹੋਤ ਕਿਰਪਾਲਾ ॥
santah sang hot kirapaalaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੰਤਹ ਸੰਗਿ = ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਵਿਚ।