ਮਨਿ ਵਸੰਦੜੋ ਸਚੁ ਸਹੁ; ਨਾਨਕ. ਹਭੇ ਡੁਖੜੇ ਉਲਾਹਿ ॥੨॥
man vasandarro sach sahu; naanak. habhe ddukharre ulaeh |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਹਭੇ = ਸਾਰੇ ਹੀ। ਡੁਖੜੇ = ਕੋਝੇ ਦੁੱਖ। ਉਲਾਹਿ = ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ॥੨॥
ਮਨਿ ਵਸੰਦੜੋ ਸਚੁ ਸਹੁ; ਨਾਨਕ. ਹਭੇ ਡੁਖੜੇ ਉਲਾਹਿ ॥੨॥
man vasandarro sach sahu; naanak. habhe ddukharre ulaeh |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਹਭੇ = ਸਾਰੇ ਹੀ। ਡੁਖੜੇ = ਕੋਝੇ ਦੁੱਖ। ਉਲਾਹਿ = ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਕੋਟਿ ਅਘਾ ਸਭਿ ਨਾਸ ਹੋਹਿ; ਸਿਮਰਤ ਹਰਿ ਨਾਉ ॥
kott aghaa sabh naas hohi; simarat har naau |
ਪਦ ਅਰਥ ਕੋਟਿ = ਕ੍ਰੋੜ। ਅਘ = ਪਾਪ।
ਮਨ ਚਿੰਦੇ ਫਲ ਪਾਈਅਹਿ; ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਗਾਉ ॥
man chinde fal paaeeeh; har ke gun gaau |
ਪਦ ਅਰਥ ਪਾਈਅਹਿ = ਪਾਈਦੇ ਹਨ। ਮਨ ਚਿੰਦੇ = ਮਨ-ਇੱਛਤ, ਮਨ ਦੇ ਚਿਤਵੇ ਹੋਏ।
ਜਨਮ ਮਰਣ ਭੈ ਕਟੀਅਹਿ; ਨਿਹਚਲ ਸਚੁ ਥਾਉ ॥
janam maran bhai katteeeh; nihachal sach thaau |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਟੀਅਹਿ = ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਿਹਚਲ = ਅਟੱਲ।
ਪੂਰਬਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ; ਹਰਿ ਚਰਣ ਸਮਾਉ ॥
poorab hovai likhiaa; har charan samaau |
ਪਦ ਅਰਥ ਪੂਰਬਿ = ਮੁੱਢ ਤੋਂ। ਸਮਾਉ = ਸਮਾਈ
ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ; ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥੫॥
kar kirapaa prabh raakh lehu; naanak bal jaau |5|
ਸਲੋਕ ॥
salok |
ਗ੍ਰਿਹ ਰਚਨਾ ਅਪਾਰੰ; ਮਨਿ ਬਿਲਾਸ ਸੁਆਦੰ ਰਸਹ ॥
grih rachanaa apaaran; man bilaas suaadan rasah |
ਪਦ ਅਰਥ ਗ੍ਰਿਹ ਰਚਨਾ ਅਪਾਰੰ = ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੇਅੰਤ ਸਜਾਵਟਾਂ। ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਬਿਲਾਸ = ਚਾਉ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ। ਰਸਹ ਸੁਆਦੰ = ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਚਸਕੇ।
ਕਦਾਂਚ. ਨਹ ਸਿਮਰੰਤਿ ਨਾਨਕ; ਤੇ ਜੰਤ ਬਿਸਟਾ ਕ੍ਰਿਮਹ ॥੧॥
kadaanch. neh simarant naanak; te jant bisattaa krimah |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਕਦਾਂਚ ਨਹ = ਕਦੇ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਮਹ = ਕੀੜੇ ॥੧॥
ਮੁਚੁ ਅਡੰਬਰੁ ਹਭੁ ਕਿਹੁ; ਮੰਝਿ ਮੁਹਬਤਿ ਨੇਹ ॥
much addanbar habh kihu; manjh muhabat neh |
ਪਦ ਅਰਥ ਮੁਚੁ = ਵੱਡਾ, ਬੜਾ। ਅਡੰਬਰੁ = ਖਿਲਾਰਾ, ਸਜ-ਧਜ। ਹਭੁ ਕਿਹੁ = ਹਰੇਕ ਸ਼ੈ। ਮੰਝਿ = (ਹਿਰਦੇ) ਵਿਚ। ਨੇਹ = ਪਿਆਰ।
ਸੋ ਸਾਂਈ. ਜੈਂ ਵਿਸਰੈ; ਨਾਨਕ. ਸੋ ਤਨੁ ਖੇਹ ॥੨॥
so saanee. jain visarai; naanak. so tan kheh |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਜੈਂ = ਜਿਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ। ਤਨੁ = ਸਰੀਰ। ਖੇਹ = ਸੁਆਹ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਸੁੰਦਰ ਸੇਜ ਅਨੇਕ ਸੁਖ; ਰਸ ਭੋਗਣ ਪੂਰੇ ॥
sundar sej anek sukh; ras bhogan poore |
ਪਦ ਅਰਥ ਪੂਰੇ = ਮੁਕੰਮਲ।
ਗ੍ਰਿਹ ਸੋਇਨ. ਚੰਦਨ ਸੁਗੰਧ; ਲਾਇ ਮੋਤੀ ਹੀਰੇ ॥
grih soein. chandan sugandh; laae motee heere |
ਪਦ ਅਰਥ ਗ੍ਰਿਹ ਸੋਇਨ = ਸੋਨੇ ਦੇ ਘਰ। ਸੁਗੰਧ = ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ।
ਮਨ ਇਛੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ; ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ ਵਿਸੂਰੇ ॥
man ichhe sukh maanadaa; kichh naeh visoore |
ਪਦ ਅਰਥ ਵਿਸੂਰੇ = ਫ਼ਿਕਰ, ਚਿੰਤਾ, ਝੋਰੇ।
ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ. ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਈ; ਵਿਸਟਾ ਕੇ ਕੀਰੇ ॥
so prabh. chit na aavee; visattaa ke keere |
ਪਦ ਅਰਥ ਚਿਤਿ = ਚਿੱਤ ਵਿਚ। ਕੀਰੇ = ਕੀੜੇ।
ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ. ਨ ਸਾਂਤਿ ਹੋਇ; ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ ਮਨੁ ਧੀਰੇ ॥੬॥
bin har naam. na saant hoe; kit bidh man dheere |6|
ਪਦ ਅਰਥ ਕਿਤੁ ਬਿਧਿ = ਕਿਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ? ਧੀਰੇ = ਧੀਰਜ ਫੜਦਾ ॥੬॥
ਸਲੋਕ ॥
salok |
ਚਰਨ ਕਮਲ ਬਿਰਹੰ; ਖੋਜੰਤ ਬੈਰਾਗੀ. ਦਹ ਦਿਸਹ ॥
charan kamal birahan; khojant bairaagee. deh disah |
ਪਦ ਅਰਥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਬਿਰਹੰ = ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਬਿਰਹੋਂ ਵਿਚ। ਬਿਰਹ = ਮਿਲਣ ਦੀ ਖਿੱਚ। ਦਹ = ਦਸ। ਦਿਸਹ = ਪਾਸੇ। ਦਹ ਦਿਸਹ = ਦਸੀਂ ਪਾਸੀਂ। ਬੈਰਾਗੀ = ਵੈਰਾਗ-ਵਾਨ, ਆਸ਼ਿਕ, ਪ੍ਰੇਮੀ।
ਤਿਆਗੰਤ ਕਪਟ ਰੂਪ ਮਾਇਆ; ਨਾਨਕ. ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਸਾਧ ਸੰਗਮਹ ॥੧॥
tiaagant kapatt roop maaeaa; naanak. aanand roop saadh sangamah |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਕਪਟ = ਛਲ। ਸਾਧ ਸੰਗਮਹ = ਸਾਧ ਸੰਗਤਿ ॥੧॥
ਮਨਿ ਸਾਂਈ ਮੁਖਿ ਉਚਰਾ; ਵਤਾ ਹਭੇ ਲੋਅ ॥
man saanee mukh ucharaa; vataa habhe loa |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਨਿ = ਮਨ ਵਿਚ। ਮੁਖਿ = ਮੂੰਹ ਨਾਲ। ਵਤਾ = ਭੌਂਦਾ ਹਾਂ। ਹਭੇ ਲੋਅ = ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ।
ਨਾਨਕ. ਹਭਿ ਅਡੰਬਰ ਕੂੜਿਆ; ਸੁਣਿ ਜੀਵਾ ਸਚੀ ਸੋਇ ॥੨॥
naanak. habh addanbar koorriaa; sun jeevaa sachee soe |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਹਭੀ = ਸਾਰੇ। ਕੂੜਿਆ = ਨਾਸਵੰਤ। ਸੋਇ = ਖ਼ਬਰ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਬਸਤਾ ਤੂਟੀ ਝੁੰਪੜੀ; ਚੀਰ ਸਭਿ ਛਿੰਨਾ ॥
basataa toottee jhunparree; cheer sabh chhinaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਝੁੰਪੜੀ = ਕੁੱਲੀ। ਚੀਰ = ਕਪੜੇ। ਛਿੰਨਾ = ਪਾਟੇ ਹੋਏ।
ਜਾਤਿ ਨ ਪਤਿ. ਨ ਆਦਰੋ; ਉਦਿਆਨ ਭ੍ਰਮਿੰਨਾ ॥
jaat na pat. na aadaro; udiaan bhraminaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਪਤਿ = ਇੱਜ਼ਤ। ਉਦਿਆਨ = ਜੰਗਲ। ਭ੍ਰਮਿੰਨਾ = ਭਟਕਣਾ।
ਮਿਤ੍ਰ ਨ ਇਠ ਧਨ. ਰੂਪਹੀਣ; ਕਿਛੁ ਸਾਕੁ ਨ ਸਿੰਨਾ ॥
mitr na itth dhan. roopaheen; kichh saak na sinaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਇਠ = ਪਿਆਰਾ। ਸਿੰਨਾ = ਸੈਣ, ਸਨਬੰਧੀ।
ਰਾਜਾ ਸਗਲੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਾ; ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਮਨੁ ਭਿੰਨਾ ॥
raajaa sagalee srisatt kaa; har naam man bhinaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਿੰਨਾ = ਭਿੱਜਾ।
ਤਿਸ ਕੀ ਧੂੜਿ. ਮਨੁ ਉਧਰੈ; ਪ੍ਰਭੁ ਹੋਇ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨਾ ॥੭॥
tis kee dhoorr. man udharai; prabh hoe suprasanaa |7|
ਪਦ ਅਰਥ ਉਧਰੈ = (ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ) ਬਚਦਾ ਹੈ। ਨਾਮਿ = ਨਾਮ ਵਿਚ ॥੭॥
ਸਲੋਕ ॥
salok |
ਅਨਿਕ ਲੀਲਾ ਰਾਜ ਰਸ ਰੂਪੰ; ਛਤ੍ਰ ਚਮਰ ਤਖਤ ਆਸਨੰ ॥
anik leelaa raaj ras roopan; chhatr chamar takhat aasanan |
ਪਦ ਅਰਥ ਲੀਲਾ = ਚੋਜ ਤਮਾਸ਼ੇ। ਰਾਜ ਰਸ = ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ। ਰੂਪ = ਸੁੰਦਰਤਾ। ਛਤ੍ਰ = (ਸਿਰ ਤੇ) ਛਤਰ। ਚਮਰ = ਚਉਰ। ਤਖਤ ਆਸਨੰ = ਬੈਠਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਤਖ਼ਤ।
ਰਚੰਤਿ. ਮੂੜ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਹ; ਨਾਨਕ. ਸੁਪਨ ਮਨੋਰਥ ਮਾਇਆ ॥੧॥
rachant. moorr agiaan andhah; naanak. supan manorath maaeaa |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਮੂੜ = ਮੂਰਖ। ਅੰਧਹ = ਅੰਨੇ। ਮਨੋਰਥ = {ਮਨੋ-ਰਥ} ਮਨ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ, ਮਨ-ਬਾਂਛਤ ਪਦਾਰਥ ॥੧॥
ਸੁਪਨੈ ਹਭਿ ਰੰਗ ਮਾਣਿਆ; ਮਿਠਾ ਲਗੜਾ ਮੋਹੁ ॥
supanai habh rang maaniaa; mitthaa lagarraa mohu |
ਪਦ ਅਰਥ ਹਭਿ = ਸਾਰੇ।
ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੀਆ; ਸੁੰਦਰਿ ਮਾਇਆ ਧ੍ਰੋਹੁ ॥੨॥
naanak naam vihooneea; sundar maaeaa dhrohu |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਸੁੰਦਰਿ ਮਾਇਆ = ਸੋਹਣੀ ਮਾਇਆ। ਧ੍ਰੋਹੁ = ਛਲ, ਧੋਖਾ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਸੁਪਨੇ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ; ਮੂਰਖਿ ਲਾਇਆ ॥
supane setee chit; moorakh laaeaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਸੇਤੀ = ਨਾਲ। ਮੂਰਖਿ = ਮੂਰਖ ਨੇ। ਜਾਗਤ = ਜਾਗਦਾ ਹੀ।
ਬਿਸਰੇ ਰਾਜ ਰਸ ਭੋਗ; ਜਾਗਤ ਭਖਲਾਇਆ ॥
bisare raaj ras bhog; jaagat bhakhalaaeaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਭਖਲਾਇਆ = ਬਰੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਰਜਾ ਗਈ ਵਿਹਾਇ; ਧੰਧੈ ਧਾਇਆ ॥
aarajaa gee vihaae; dhandhai dhaaeaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਆਰਜਾ = ਉਮਰ। ਧੰਧੈ = ਧੰਧੇ ਵਿਚ। ਧਾਇਆ = ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਨ ਭਏ ਨ ਕਾਮ; ਮੋਹਿਆ ਮਾਇਆ ॥
pooran bhe na kaam; mohiaa maaeaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਪੂਰਨ ਭਏ ਨ = ਮੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ।
ਕਿਆ ਵੇਚਾਰਾ ਜੰਤੁ; ਜਾ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਆ ॥੮॥
kiaa vechaaraa jant; jaa aap bhulaaeaa |8|
ਸਲੋਕ ॥
salok |
ਬਸੰਤਿ ਸ੍ਵਰਗ ਲੋਕਹ ਜਿਤਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਨਵ ਖੰਡਣਹ ॥
basant svarag lokah jitate prithavee nav khanddanah |
ਪਦ ਅਰਥ ਬਸੰਤਿ = ਵੱਸਦੇ ਹੋਣ। ਸ੍ਵਰਗ ਲੋਕਹ = ਸੁਰਗ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ। ਜਿਤਤੇ = ਜਿੱਤ ਲੈਣ। ਨਵ ਖੰਡਣਹ ਪ੍ਰਿਥਮੀ = ਨੌ ਖੰਡਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ।
ਬਿਸਰੰਤ ਹਰਿ ਗੋਪਾਲਹ; ਨਾਨਕ. ਤੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਦਿਆਨ ਭਰਮਣਹ ॥੧॥
bisarant har gopaalah; naanak. te praanee udiaan bharamanah |1|
ਪਦ ਅਰਥ ਗੋਪਾਲ = {ਗੋ-ਪਾਲ} ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੱਖਕ। ਉਦਿਆਨ = ਜੰਗਲ ॥੧॥
ਕਉਤਕ ਕੋਡ ਤਮਾਸਿਆ; ਚਿਤਿ. ਨ ਆਵਸੁ ਨਾਉ ॥
kautak kodd tamaasiaa; chit. na aavas naau |
ਪਦ ਅਰਥ ਕਉਤਕ = ਖੇਲ, ਚੋਜ। ਕੋਡ = ਕ੍ਰੋੜਾਂ। ਚਿਤਿ = ਚਿੱਤ ਵਿਚ। ਨ ਆਵਸੁ = ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਹ ਆਵੇ।
ਨਾਨਕ. ਕੋੜੀ ਨਰਕ ਬਰਾਬਰੇ; ਉਜੜੁ ਸੋਈ ਥਾਉ ॥੨॥
naanak. korree narak baraabare; ujarr soee thaau |2|
ਪਦ ਅਰਥ ਕੋੜੀ ਨਰਕ = ਘੋਰ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ। ਉਜੜੁ = ਉਜੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਜਾੜ ॥੨॥
ਪਉੜੀ ॥
paurree |
ਮਹਾ ਭਇਆਨ ਉਦਿਆਨ; ਨਗਰ ਕਰਿ ਮਾਨਿਆ ॥
mahaa bheaan udiaan; nagar kar maaniaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਮਹਾ ਭਇਆਨ = ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ। ਉਦਿਆਨ = ਜੰਗਲ। ਨਗਰ = ਸ਼ਹਿਰ।
ਝੂਠ ਸਮਗ੍ਰੀ ਪੇਖਿ; ਸਚੁ ਕਰਿ ਜਾਨਿਆ ॥
jhootth samagree pekh; sach kar jaaniaa |
ਪਦ ਅਰਥ ਸਮਗ੍ਰੀ = ਪਦਾਰਥ। ਝੂਠ = ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੇ। ਪੇਖਿ = ਵੇਖ ਕੇ। ਸਚੁ = ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ।